khương tử nha tân bảng phong thần

Bách khoa toàn thư cởi Wikipedia

Bài này ghi chép về Khương Tề Thái công. Đối với vua trước tiên của Điền Tề, coi Tề Thái công (Điền Tề).

Bạn đang xem: khương tử nha tân bảng phong thần

Khương Tử Nha
姜子牙
Vua chư hầu Trung Quốc

(chi tiết...)

Vua nước Tề
Trị vì1046 TCN - 1017 TCN
Tiền nhiệmKhông đem (Quân ý kiến quốc)
Kế nhiệmTề Đinh công
Thông tin cẩn chung
Sinh1156 TCN
Mất1017 TCN
Hậu duệ
Hậu duệ
Tề Đinh công
Tên thật
Khương Thượng (姜尚)
Thụy hiệu
Thái công
Miếu hiệu
Thủy Tổ
Chính quyềnnước Tề

Khương Tử Nha (chữ Hán: 姜子牙, 1156 TCN - 1017 TCN), tính Khương (姜), thị (呂), thương hiệu Thượng (尚), tự động Tử Nha (子牙), lại được gọi là Thượng Phụ (尚父), là khai quốc công thần mái ấm Chu thế kỷ 12 trước Công vẹn toàn và là quân mái ấm khai lập nước Tề tồn bên trên kể từ thời Tây Chu cho tới thời Chiến Quốc vô lịch sử dân tộc Trung Quốc. Cách gọi Khương Tử Nha, ghép tínhdanh, trở thành thông dụng trải qua tè thuyết Phong thần biểu diễn nghĩa. Do là vị quân mái ấm trước tiên của nước Tề, nên thường thì còn được gọi là Tề Thái công (齊太公), thường hay gọi là Khương Thái công (姜太公), Thái công Vọng (太公望) hoặc Lã Vọng (呂望).

Khương Tử Nha được nghe biết như 1 vị quân sư vĩ đại, là kẻ tiếp tục thêm phần lập nên sự nghiệp mái ấm Chu kéo dài ra hơn nữa 800 năm, là triều đại kéo dãn nhất vô lịch sử dân tộc Trung Quốc. Ông có tiếng vô văn hóa truyền thống Đông Á qua chuyện kỳ tích Thái Công điếu ngư (太公釣魚; Thái Công câu cá) hoặc thường hay gọi là Lã Vọng câu cá. Hình tượng của ông còn trở thành có tiếng qua chuyện tè thuyết Phong thần biểu diễn nghĩa, một kiệt tác truyền thuyết dã sử thưa về việc quật khởi của Chu Võ vương vãi ngăn chặn mái ấm Thương của Trụ Vương.

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Khương Thượng là kẻ ở Đông Hải (東海; ni là thị trấn Cử, Sơn Đông). Tổ tiên ông là Lã dựa Di, từng thực hiện chức Tứ nhạc hùn Hạ Vũ trị thủy đem công. Sử ký xác lập tổ tiên ông được phong ở khu đất Lã vào lúc thời Thuấn cho tới thời mái ấm Hạ.

Vào thời Tiên Tần, một người quyền quý và cao sang thông thường đem nhị loại chúng ta, một là chúng ta của tổ tiên (Tính; 姓), loại là chúng ta của Thị tộc (Thị; 氏). Họ tổ tiên của ông là Khương (姜), tự thị tộc của ông ở khu đất Lã kể từ tê liệt lấy (呂) thực hiện chúng ta của thị tộc. Tên thiệt của ông là Thượng, còn biểu tự động của ông đem nhị thuyết, một là Tử Nha, nhị là Thượng Phụ (Thượng Phụ rất có thể là tích Lúc Văn Vương từ trần phó thác Võ Vương mang đến Tử Nha. Võ Vương kính trọng gọi ông là Thượng Phụ). Khi ấy biểu tự động là tên gọi được bịa của một người quyền quý và cao sang lưu lại sự cứng cáp, và Lúc uỷ thác du phía bên ngoài người tớ hoặc gọi biểu tự động của nhau để giữ lại sự tôn trọng.

Vào thời Ngũ Hồ Thập lục quốc, Lã Quang nhận Lã Thượng thực hiện tổ tiên, nên truy tôn thực hiện Thủy Tổ (始祖).

Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Giúp Tây dựa hầu Cơ Xương[sửa | sửa mã nguồn]

Chu Văn Vương gặp gỡ Khương Tử Nha mặt mũi sông Vị.

Sang thời mái ấm Thương, vì thế Lã Thượng là con cái con cháu chi loại nên từ từ phát triển thành dân thông thường. Vì mái ấm nghèo khổ, Khương Thượng tuổi tác già cả thông thường chuồn câu cá ở sông Vị.

Thủ lĩnh cỗ tộc Chu là Tây dựa hầu Cơ Xương săn bắt, gặp gỡ Khương Thượng đang được câu cá phía bắc sông Vị. Cơ Xương rỉ tai với ông vô cùng ưng ý, ngưỡng mộ tài năng của ông. Cơ Xương lưu giữ điều tổ tiên là Thái Công nhắn rằng sẽ sở hữu vị thánh cho tới nước Chu, hùn Chu phồn thịnh, ứng với quẻ bói trước lúc săn bắt. Do tê liệt, Cơ Xương trái ngược quyết Khương Thượng đó là người Thái Công mong ngóng trước đó và tôn ông thực hiện Thái Công Vọng (太公望; tức thị người tuy nhiên [Chu] Thái Công hy vọng đợi), đón lên xe pháo về cung và tôn ông thực hiện thầy[1].

Câu chuyện sự tích này được biên chép nhanh nhất có thể là vô cỗ Lục Thao, một cỗ binh thư được mang đến là vì chủ yếu Khương Thượng ghi chép. Tuy nhiên, những học tập fake về sau nhận định rằng cuốn sách được biên soạn kể từ thời Chiến Quốc.

Sử ký còn dẫn thêm thắt vài ba thuyết nữa về Khương Thượng[1]:

  • Ông từng đi làm việc quan liêu mang đến vua Trụ mái ấm Thương tuy nhiên thấy vua Trụ vô đạo nên vứt mái ấm Thương, chuồn du thuyết những chư hầu tuy nhiên cũng ko thành công xuất sắc. Cuối nằm trong ông sang trọng nước Chu với Tây dựa.
  • Cơ Xương bị vua Trụ nhốt ở Dữu Lý. Bầy tôi của Cơ Xương là Tán Nghi Sinh và Hoành Yêu biết Khương Thượng là nhân tài bèn mời mọc ông về liên minh. Khương Thượng nhận điều về hùn Chu. Ông nằm trong Tán Nghi Sinh và Hoành Yêu đồng mưu mẹo mò mẫm gái đẹp nhất và vật kỳ lạ dưng vua Trụ nhằm chuộc Tây dựa hầu ra bên ngoài. Từ tê liệt ông được Tây dựa hầu Cơ Xương tôn thực hiện thầy.

Khương Thượng hùn Cơ Xương kiểm soát và chấn chỉnh nội trị và xây đắp lực lượng nước Chu nhằm mưu mẹo tấn công ụp mái ấm Thương tàn bạo phật lòng dân. Ông hùn Tây dựa tấn công những khu đất Sùng, Bế Tắc Tu, Khuyển, Di, không ngừng mở rộng cương vực nước Chu. Bờ cõi nước Chu to lớn, cướp nhị phần phụ thân thiên hạ khi đó[1]. Cơ Xương bị tiêu diệt, con cái là Cơ Phát lên thay cho.

Giúp Chu Vũ vương vãi khử Trụ[sửa | sửa mã nguồn]

Khương Tử Nha câu cá

Khoảng 9 năm sau thời điểm Cơ Xương rơi rụng (1126 TCN)[2][3], Cơ Phát hội chư hầu sẵn sàng tấn công Đế Tân (tức Trụ Vương), Khương Thượng đứng đầu quân team. 800 nước chư hầu cho tới tận hưởng ứng, tuy nhiên Cơ Phát nhận định rằng thời cơ ko chín nên tạm thời rút về.

Năm loại 11 (1124 TCN), thấy chính vì sự mái ấm Thương tiếp tục vô cùng suy ụ, Tây dựa Cơ Phát lại nằm trong Khương Thượng rời khỏi quân. Dù Lúc rời khỏi trận bói nên quẻ xấu xí tuy nhiên Khương Thượng vẫn răn dạy Cơ Phát là quẻ lành lặn và cứ rời khỏi quân. Cơ Phát nghe theo dõi.

Khương Thượng đứng vị trí số 1 quân team hội chư hầu ở bến Mạnh Tân. Chư hầu theo dõi Chu tấn công Đế Tân. Đến mon hai năm loại 12 (1123 TCN), quân Chu vượt qua quân Thương ở Mục Dã, cho dù lực lượng quân Thương nhộn nhịp rộng lớn nhưng tại vì Đế Tân tàn bạo nên binh lính ân oán ghét bỏ, ngả theo dõi mặt mũi Chu. Đế Tân thấy toàn quân tan chảy, bèn chạy cho tới Lộc Đài, tự động thiêu tuy nhiên bị tiêu diệt. Tương truyền chủ yếu ông tiếp tục rời khỏi tay thịt Vương hậu của Đế Tân là Đát Kỷ.

Xem thêm: lich thi dau chung ket lien minh huyen thoai 2015

Tề Thái công[sửa | sửa mã nguồn]

Cơ Phát đăng quang thiên tử, tức là Chu Vũ Vương. Vũ Vương rời khỏi điều lôi kéo nhân tài về triều đình đáp ứng xây đắp tổ quốc, nhiều hiền lành sĩ rời khỏi thực hiện quan liêu và được phong tước đoạt. Duy đem Cuồng Duật vẫn tiếp tục quyết tâm ở ẩn. Chu Vũ Vương hoặc tin cẩn Cuồng Duật là nhân tài khan hiếm thấy ngay lập tức phái Khương Tử Nha đến tới tận điểm mời mọc, song cho dù thuyết phục thế này Cuồng Duật cũng ko Chịu đựng, và bảo rằng ham muốn học tập theo dõi gương Hứa Do ngày trước thưởng thức nốt quãng đời còn sót lại. Khương Tử Nha răn dạy ko được tức tốc hạ mệnh lệnh chém đầu Cuồng Duật nhằm thị bọn chúng. Khi Khương Tử Nha hồi kinh thuật lại vụ việc thì bị Chu Vũ Vương quở trách cứ, Tử Nha vấn đáp rằng: giờ là khi tổ quốc cần thiết nhân tài, nếu như người nào cũng như Cuồng Duật thì làm những gì đem người xây đắp tổ quốc. Vả lại nếu như tài chất lượng tốt tuy nhiên ko rước rời khỏi dùng thì dẫu tài cho tới bao nhiêu cũng chẳng nhằm làm những gì, vậy nên chém bị tiêu diệt vừa vặn nhằm thực hiện gương mang đến kẻ không giống cũng vừa vặn là răn đe những ai ko thực bụng với triều đình[4] Quả nhiên, sau vụ việc tê liệt, những người dân dửng dưng với mái ấm Chu không thể dám trầm trồ cao quý tuy nhiên ở ẩn nữa.

Khương Thượng là công thần, được phong thực hiện vua Tề ở khu đất Doanh Khâu. Trên lối sang trọng phía nhộn nhịp về khu đất được phong, ông ngủ tối vô quán trọ. Người vô quán răn dạy ông nên chuồn cấp về kẻo đem sự tranh giành giành. Khương Thượng nghe theo dõi, đang được tối trở dậy đem áo lên lối, cho tới tảng sáng sủa thì về cho tới khu đất Doanh Khâu. Đúng khi tê liệt Lai Hầu là vua khu đất Lai ở cạnh bên vốn liếng là chư hầu cũ trong phòng Thương ko thần phục mái ấm Chu, đem ý muốn tranh giành khu đất Doanh Khâu với ông, bèn đem quân cho tới tấn công. Khương Thượng sửa sang trọng chính vì sự, lấy lòng người bạn dạng địa. phần lớn người theo dõi về cỗ vũ, hùn ông vượt qua được Lai Hầu. Ông đầu tiên phát triển thành vua nước Tề[1].

Chu Vũ Vương từ trần, con cái là Chu Thành Vương nối ngôi. Ba người em Vũ Vương lại nghe theo dõi con cái vua Trụ là Vũ Canh cất binh phản mái ấm Chu, mặt khác mách bảo người Di ở khu đất Hoài tận hưởng ứng. Chu Công Đán nhân danh Chu Thành Vương sai Thiệu Khang công chuồn sứ cho tới nước Tề, uỷ thác toàn quyền mang đến ông chinh trị những điểm ko thần phục: phía nhộn nhịp cho tới biển cả, phía tây cho tới sông Hoàng Hà, phía phái mạnh cho tới Mục Lăng, phía bắc cho tới Vô Lệ.

Tề Thái công theo dõi mệnh lệnh, đem quân chinh trị những điểm. Trong Lúc tê liệt Chu Công Đán cũng rời khỏi quân dẹp lực lượng của Vũ Canh. Sau 3 năm, mái ấm Chu dẹp được loàn. Tề Thái công cũng không ngừng mở rộng cương thổ, nước Tề phát triển thành nước rộng lớn.

Sau này sẽ không rõ ràng Tề Thái công rơi rụng năm này. Sử ký chỉ ghi ông lâu rộng lớn 100 tuổi tác. Tính kể từ Lúc gặp gỡ Cơ Xương năm 80 tuổi tác cho tới Lúc từ trần, Khương Tử Nha hoạt động và sinh hoạt trong vòng rộng lớn hai mươi năm cuối thời mái ấm Thương, đầu thời mái ấm Chu. Tính riêng rẽ kể từ Lúc ông đáp ứng Chu Vũ Vương (1134 TCN) cho tới Lúc mái ấm Chu dẹp xong xuôi loàn Vũ Canh (1113 TCN) là 21 năm, Lúc nhập cuộc dẹp loàn thì Khương Tử Nha tiếp tục ngoài 100 tuổi[1][5].

Con ông là Khương (Lã) Cấp lên nối ngôi, tức là Tề Đinh công.

Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Binh pháp Lục Thao[sửa | sửa mã nguồn]

Hiện ni vẫn còn đấy một bạn dạng lưu được nghĩ rằng binh pháp của Khương Tử Nha mang tên là: Lục Thao. Một số người coi binh pháp này là vật chứng thuyết phục nhất chứng tỏ sự tồn bên trên đem thiệt của hero Khương Tử Nha.

Lục Thao nói theo một cách khác là cỗ binh pháp lâu lăm nhất của Trung Quốc và thế giới, thường hay gọi là Binh Pháp Thái Công. Trong Chiến Quốc Sách, những tướng mạo quân cũng thông thường coi sách Lục Thao như sách giáo khoa về binh pháp.

Bộ binh pháp Lục Thao bao gồm 6 quyển:

Quyển I: Văn Thao - bao gồm 12 thiên.
Quyển II: Võ Thao - 5 thiên.
Quyển III: Long Thao - 13 thiên.
Quyển IV: Hổ Thao - 12 thiên.
Quyển V: Báo Thao - 8 thiên.
Quyển VI: Khuyển Thao - 12 thiên.

Càn ranh vạn niên ca[sửa | sửa mã nguồn]

Khương Tử Nha sẽ là người sáng tác của Càn ranh vạn niên ca - những bài xích thơ Dự kiến sau này lịch sử dân tộc Trung Quốc.

Càn ranh vạn niên ca Dự kiến những đời trị, loàn, nêu thương hiệu tách tự động và thời hạn cầm cố quyền của những vua chúa, người thống trị Trung Quốc vô một hội (10.800 năm)[6].

Trong văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]

Trong văn học[sửa | sửa mã nguồn]

Dân gian lận lưu truyền những câu truyện truyền thuyết, truyền thuyết vô nằm trong bí ẩn về Khương Tử Nha. Thậm chí còn tồn tại cả một cuốn sách truyền thuyết Phong thần biểu diễn nghĩa thưa xoay xung quanh Khương Tử Nha và trận chiến Chu - Thương. Trong tè thuyết này, Khương Tử Nha là môn đệ của Nguyên Thủy Thiên Tôn đem sứ mệnh phong những vị thánh thần từ những việc hùn mái ấm Chu lật ụp mái ấm Thương.

Xem thêm: bxh u19 đông nam á 2022 mới nhất

Bấy giờ, Cơ Xương nuôi chí lật ụp mái ấm Thương, lượn mọi chỗ mò mẫm tìm tòi người hiền lành tài. Một hôm, lên núi Yên Khê thấy Khương Tử Nha ngồi câu cá với cùng một lưỡi câu trực tiếp. Thấy kỳ lạ, Cơ Xương mới mẻ hỏi: "ông lão, sao câu cá bởi vì lưỡi câu trực tiếp thế thì câu sao được?". Khương Tử Nha mới mẻ trả lời: "Lưỡi câu thông thường chỉ câu được cá, lưỡi câu này mới mẻ câu được minh mái ấm." (Một truyền thuyết không giống bảo rằng đem người tiều phu chất vấn ông sao câu được cá với lưỡi câu trực tiếp, ông vấn đáp rằng ông ko câu cá tuy nhiên câu Công, câu Hầu). Thấy vậy Cơ Xương mới mẻ rước những chuyện thế cuộc rời khỏi chất vấn, trái ngược nhiên Khương Tử Nha vấn đáp thông trong cả đã cho thấy những con kiến giải siêu phàm thế là kể từ tê liệt Khương Tử Nha theo dõi phò Cơ Xương. Lúc bấy giờ ông tiếp tục 60 tuổi tác.

Trong trận chiến Chu - Thương, mái ấm Chu còn tồn tại sự trợ hùn của những tướng mạo mái ấm trời không giống như: Nhị Lang Thần, thân phụ con cái Tháp Lý Thiên Vương - Na Tra hoàng thái tử... Trong Lúc tê liệt phía mái ấm Thương cũng khá được sự trợ hùn của Cửu Vĩ Hồ, Thân Công Báo...

Cũng theo dõi truyền thuyết này, Khương Tử Nha là một trong người dân có pháp thuật cao siêu. Cuộc chiến là một trong mẩu truyện truyền thuyết về những cuộc ví tài phép màu và mưu mẹo lược sống động, mê hoặc tuy nhiên những hero vô này còn tác động cho tới cả những truyền thuyết không giống.

Trong năng lượng điện ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

  • Lưu Đức Khải đóng góp Khương Tử Nha vô Phong Thần Bảng 1 và 2 (phim 2006 + 2008)
  • Trần Kiện Phong đóng góp Khương Tử Nha vô phim Anh Hùng Phong Thần Bảng phần 1 và 2 (phim năm trước và 2015)

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Tề (nước)
  • Khương Tề
  • Chu Văn Vương
  • Chu Vũ Vương
  • Chu Công Đán
  • Phong thần biểu diễn nghĩa
  • Cuồng Duật

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Sử ký Tư Mã Thiên, những thiên:
    • Chu bạn dạng kỷ
    • Tề Thái công thế gia
  • Mã Nguyên Lương, Lê Xuân Mai (2004), Khổng Minh, Nhà xuất bạn dạng Đà Nẵng
  • Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), Cố sự Quỳnh Lâm, Nhà xuất bạn dạng Thanh Hoá

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b c d e Sử ký, Tề Thái công thế gia
  2. ^ Sử ký ghi là năm loại 9 kể từ Lúc Cơ Phát nối nghiệp Cơ Xương; Lưu Hâm xác lập năm đầu là năm 1134 TCN
  3. ^ Theo sách Cố sự Quỳnh Lâm của Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành, Nhà xuất bạn dạng Thanh Hoá năm 1998, tr 19 theo dõi thuyết của Lưu Hâm.
  4. ^ Mã Sâm Lượng, sđd, tr.223
  5. ^ Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành, sách tiếp tục dẫn, tr 19
  6. ^ Mã Nguyên Lương, Lê Xuân Mai, sách tiếp tục dẫn, tr 85-86

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • Càn ranh vạn niên ca giờ Trung
  • Lời giải Càn ranh vạn niên ca